Bình chữa cháy là thiết bị phòng cháy chữa cháy cơ bản nhưng vô cùng quan trọng trong mỗi gia đình, doanh nghiệp, nhà xưởng, phương tiện giao thông. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều người vẫn sử dụng sai cách, khiến thiết bị mất tác dụng hoặc gây nguy hiểm ngược lại.
Vậy các lỗi thường gặp khi sử dụng bình chữa cháy là gì? Làm thế nào để dùng đúng cách, đúng loại và đúng tình huống? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn tránh các sai lầm phổ biến và sử dụng bình chữa cháy hiệu quả theo tiêu chuẩn PCCC mới nhất.
1. Sử dụng sai loại bình chữa cháy cho đám cháy
Một trong những lỗi phổ biến khi sử dụng bình chữa cháy là không phân biệt được các loại đám cháy và dùng sai loại bình phù hợp. Mỗi loại đám cháy phát sinh từ nguyên nhân khác nhau – như vật liệu rắn, chất lỏng dễ cháy, khí gas, thiết bị điện, kim loại nóng chảy. Do đó cần một loại bình chữa cháy chuyên dụng để dập lửa hiệu quả.
Việc dùng sai loại bình không chỉ khiến việc dập lửa thất bại, mà còn có thể làm lửa lan rộng, gây nguy hiểm nghiêm trọng cho người sử dụng và những người xung quanh.
Ví dụ điển hình: Sử dụng bình chữa cháy bột ABC để dập cháy dầu ăn đang sôi trong bếp. Hơi nóng từ dầu có thể làm phản ứng với bột và gây bùng lửa mạnh hơn.
Dùng bình CO2 chữa cháy kim loại như magie, natri… là không hiệu quả. Vì CO2 không thể cắt đứt chuỗi phản ứng cháy ở đám cháy loại D.
1.1. Cách sử dụng bình chữa cháy đúng loại:
Để tránh sai lầm này, người sử dụng cần hiểu rõ phân loại đám cháy và loại bình phù hợp tương ứng:
| Loại đám cháy | Nguồn cháy phổ biến | Loại bình chữa cháy phù hợp | Lưu ý quan trọng khi sử dụng |
|---|---|---|---|
| Đám cháy loại A | Gỗ, giấy, vải, cao su, nhựa | Bình bột ABC, bình nước | Phù hợp cho khu dân cư, văn phòng, kho chứa vật liệu |
| Đám cháy loại B | Xăng, dầu, dung môi, cồn | Bình bột ABC, bình CO₂ | Không dùng bình nước vì có thể làm cháy lan |
| Đám cháy loại C | Khí gas, LPG, khí đốt | Bình bột ABC | Cần khóa nguồn gas nếu có thể trước khi phun |
| Đám cháy loại E | Thiết bị điện, tủ điện, máy móc | Bình CO₂, bình bột ABC | Tuyệt đối không dùng bình nước |
| Đám cháy loại D | Kim loại dễ cháy (magie, natri…) | Bình chữa cháy chuyên dụng cho kim loại | Không dùng CO₂ hoặc bình bột thông thường |
| Đám cháy loại F | Dầu mỡ nhà bếp, chảo dầu | Bình foam hoặc bình chuyên dụng cho bếp | Không dùng bình bột ABC hoặc nước |
Lưu ý:
Cần phân biệt các loại bình chữa cháy bột, khí, bọt. Người dùng cần đọc kỹ nhãn thông tin trên thân bình chữa cháy để xác định loại đám cháy mà bình có thể xử lý. Việc lựa chọn đúng loại bình chữa cháy không chỉ giúp dập tắt đám cháy nhanh chóng mà còn đảm bảo an toàn cho người trực tiếp xử lý sự cố.
Phân biệt trực quan hai loại bình chữa cháy bột và khí
2. Không thao tác đúng khi sử dụng bình chữa cháy
Một trong những lỗi phổ biến nhất khi sử dụng bình chữa cháy là không áp dụng đúng kỹ thuật thao tác theo quy tắc PASS – một quy trình cơ bản nhưng vô cùng quan trọng để đảm bảo hiệu quả dập lửa và an toàn cho người dùng. Mỗi một loại bình chữa cháy đều có cách sử dụng riêng. Tuy nhiên nó đều qua các bước cơ bản như:
2.1. PASS là viết tắt của 4 bước:
P – Pull (Giật chốt): Rút chốt an toàn để mở khóa bình.
A – Aim (Hướng vòi): Nhắm vòi phun vào gốc của đám cháy – không nhắm vào ngọn lửa.
S – Squeeze (Bóp cò): Giữ chặt tay bóp để xả chất chữa cháy.
S – Sweep (Quét ngang): Di chuyển vòi phun theo chiều ngang, quét qua lại từ từ đến khi ngọn lửa tắt hoàn toàn.
2.2. Hậu quả khi sử dụng sai kỹ thuật:
Phun ngược chiều gió khiến chất chữa cháy bay ngược lại vào người, làm giảm hiệu quả hoặc gây hít phải khí độc.
Đứng quá gần đám cháy dẫn đến bỏng nhiệt hoặc tiếp xúc trực tiếp với khói.
Phun sai vị trí (nhắm vào ngọn lửa) khiến ngọn lửa không bị dập tắt, có thể lan rộng hơn.
2.3. Cách sử dụng bình chữa cháy đúng kỹ thuật:
Đứng cách đám cháy khoảng 1,5 – 2 mét.
Đứng đầu hướng gió, tránh để gió thổi bột hoặc khí chữa cháy về phía mình.
Phun liên tục vào chân lửa, không ngắt quãng cho đến khi ngọn lửa tắt hẳn.
Các thao tác khi sử dụng bình chữa cháy
3. Cầm sai vị trí khi dùng bình CO2
Một trong những lỗi nguy hiểm khi sử dụng bình chữa cháy CO2 là cầm trực tiếp vào vòi phun (loa phun/mỏ vịt) thay vì tay cầm cách nhiệt. Đây là lỗi rất thường gặp ở người chưa được hướng dẫn sử dụng đúng cách.
3.1. Vì sao không được cầm vào vòi phun của bình CO2?
Bình CO2 sử dụng khí carbon dioxide nén ở nhiệt độ cực thấp, khi phun ra có thể đạt nhiệt độ khoảng -79°C. Nếu người dùng cầm vào loa phun bằng tay trần, sẽ dễ bị:
Bỏng lạnh nghiêm trọng, gây rộp da hoặc tổn thương mô.
Gây mất bình tĩnh trong quá trình chữa cháy, ảnh hưởng đến hiệu quả xử lý.
3.2. Cách cầm bình chữa cháy CO2 đúng cách:
Luôn cầm vào tay cầm cách nhiệt, thường được thiết kế bằng nhựa hoặc cao su, nằm ở phía trên thân bình.
Tuyệt đối không chạm tay vào vòi phun trong quá trình sử dụng, kể cả sau khi phun xong.
Khi sử dụng, nên đứng cách đám cháy từ 1–2 mét, hướng loa phun vào chân đám cháy, thực hiện đúng quy tắc PASS như các loại bình khác.
3.3. Bình chữa cháy CO2 phù hợp với loại cháy nào?
Cháy điện (loại E): Thiết bị điện, ổ cắm, máy móc…
Cháy chất lỏng (loại B): Xăng, dầu, dung môi…
Phòng kín: Không để lại cặn sau khi phun
Tuy nhiên, bình CO2 không nên dùng trong không gian hẹp có người, vì khí CO2 có thể làm giảm lượng oxy, gây ngạt nếu sử dụng không đúng cách.
4. Không kiểm tra áp suất và hạn sử dụng trước khi dùng
Một trong những sai lầm phổ biến và nguy hiểm khi sử dụng bình chữa cháy là không kiểm tra áp suất và thời hạn sử dụng trước khi xảy ra sự cố cháy nổ. Nhiều trường hợp, bình đã hết hạn hoặc mất áp mà người dùng không hay biết, dẫn đến việc bình không hoạt động khi cần thiết nhất.
4.1. Hậu quả của việc không kiểm tra bình chữa cháy:
Bình chữa cháy không còn tác dụng, không phun được khí/bột, gây mất kiểm soát đám cháy.
Làm chậm thời gian xử lý, khiến ngọn lửa lan nhanh, gây thiệt hại về người và tài sản.
Vi phạm quy định an toàn phòng cháy chữa cháy, đặc biệt trong các doanh nghiệp, khu công nghiệp, nhà xưởng.
4.2. Cách kiểm tra áp suất và hạn sử dụng của bình chữa cháy:
Đối với bình bột (ABC/BC):
Quan sát đồng hồ áp suất trên bình:
Kim ở vùng xanh: Bình còn sử dụng tốt.
Kim lệch sang vùng đỏ: Bình đã giảm áp, cần nạp lại hoặc thay thế.
Kiểm tra tem kiểm định, hạn nạp lại định kỳ (thường 6 – 12 tháng).
Cân thử trọng lượng: Bình nhẹ bất thường → có thể đã xì khí/bột.
Đối với bình CO₂:
Không có đồng hồ áp, cần cân trọng lượng bình so với trọng lượng ghi trên thân bình.
Nếu chênh lệch >10% thì cần nạp lại ngay.
Kiểm tra tem hạn sử dụng và thời điểm nạp gần nhất.
Kiểm tra tem kiểm định PCCC: Tất cả bình chữa cháy đều cần có tem kiểm định PCCC, CO – CQ, đặc biệt với doanh nghiệp khi bị kiểm tra an toàn định kỳ.
Lời khuyên:
Nên kiểm tra bình chữa cháy định kỳ mỗi tháng đối với hộ gia đình, mỗi tuần đối với cơ quan, nhà máy.
Lên lịch nạp bình chữa cháy và ghi rõ ngày kiểm tra trên tem dán ngoài.
Trang bị số lượng bình phù hợp, tránh trường hợp chỉ có 1 bình và bị hết hạn mà không biết.
Phân loại đám cháy và sử dụng đúng loại bình chữa cháy
5. Xịt thử không cần thiết hoặc không nạp lại sau sử dụng
Một lỗi tưởng chừng nhỏ nhưng lại ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu quả của bình chữa cháy, đó là xịt thử không cần thiết, hoặc không nạp lại bình sau khi đã sử dụng, kể cả chỉ xịt một phần.
5.1. Vì sao không nên xịt thử bình chữa cháy?
Bình chữa cháy hoạt động dựa trên áp suất. Khi bạn xịt thử, dù chỉ vài giây, áp lực khí hoặc lượng bột trong bình sẽ giảm đi đáng kể.
Sau khi đã xịt, van hoặc vòi phun có thể bị rò rỉ, khiến bình nhanh chóng bị mất áp mà người dùng không phát hiện ra.
Trong trường hợp xảy ra cháy thật, bình sẽ không còn đủ áp lực hoặc chất chữa cháy để dập lửa hiệu quả.
5.2. Không nạp lại sau sử dụng – Nguy cơ tiềm ẩn lớn
Rất nhiều cá nhân, hộ gia đình hoặc thậm chí doanh nghiệp sử dụng một phần bình chữa cháy và không tiến hành nạp lại, khiến thiết bị không còn đảm bảo tiêu chuẩn an toàn PCCC.
Điều này có thể dẫn đến:
Không thể dập cháy trong tình huống khẩn cấp.
Không đạt yêu cầu kiểm định trong các cuộc thanh tra về an toàn phòng cháy chữa cháy.
Vi phạm quy định an toàn lao động nếu xảy ra sự cố tại công trường, nhà máy, văn phòng...
5.3. Cách khắc phục:
Tuyệt đối không xịt thử nếu không cần thiết. Việc kiểm tra bình nên dựa vào:
Đồng hồ áp suất (với bình bột).
Cân trọng lượng (với bình CO₂).
Tem kiểm định còn hiệu lực.
Sau khi đã sử dụng – dù chỉ một lần – cần mang nạp lại ngay tại đơn vị có giấy phép, uy tín.
Doanh nghiệp nên có hồ sơ theo dõi hạn nạp, ngày sử dụng của từng bình chữa cháy, để quản lý hiệu quả.
Môi trường sử dụng bình chữa cháy CO2
6. Bảo quản bình chữa cháy sai chỗ
Một trong những lỗi phổ biến nhưng ít được chú ý trong sử dụng bình chữa cháy chính là bảo quản sai vị trí. Điều này không chỉ làm giảm tuổi thọ của bình, mà còn gây nguy hiểm trong tình huống khẩn cấp, khi cần sử dụng gấp.
6.1. Những sai lầm thường gặp trong bảo quản bình chữa cháy
Đặt bình ở nơi có nhiệt độ cao (trên 55°C), như gần bếp, gần lò nung, trong ô tô phơi nắng… → Dễ gây tăng áp suất trong bình, tiềm ẩn nguy cơ xì khí hoặc nổ.
Để bình ở nơi ẩm ướt, dễ bị rỉ sét như nhà tắm, sân sau, gầm cầu thang… → Dẫn đến oxy hóa, mục van, làm khí hoặc bột bị rò rỉ, mất tác dụng.
Bình bị khuất tầm nhìn hoặc khó lấy khi khẩn cấp như:
Đặt trong tủ có khóa.
Treo quá cao hoặc quá thấp.
Bị che khuất bởi đồ đạc, hộp tủ, bàn ghế.
Không kiểm tra định kỳ, không dán tem kiểm định, không có hướng dẫn sử dụng rõ ràng kèm theo.
6.2. Vị trí bảo quản bình chữa cháy đúng cách
Để đảm bảo hiệu quả sử dụng và tuân thủ quy định an toàn PCCC, người dùng cần lưu ý:
Đặt bình tại nơi dễ thấy – dễ lấy – dễ sử dụng, như hành lang, gần cửa ra vào, chân cầu thang, trạm gác, phòng kỹ thuật.
Không đặt ở nơi có ánh nắng trực tiếp, tránh gần nguồn nhiệt.
Gắn kèm bảng hướng dẫn sử dụng và dán tem kiểm định rõ ràng.
Với ô tô, nên để bình chữa cháy mini ở vị trí cố định phía trước ghế phụ, có dây ràng hoặc hộp đựng riêng.
Đối với doanh nghiệp, nên có sơ đồ bố trí bình PCCC rõ ràng, dễ tra cứu và thuận tiện khi kiểm tra định kỳ.
6.3. Gợi ý vị trí bảo quản an toàn tại Quảng Ninh
Tại các khu công nghiệp, mỏ khai thác và công trình xây dựng ở Quảng Ninh (Cẩm Phả, Hạ Long, Uông Bí...), các vị trí bảo quản bình chữa cháy nên được ưu tiên bố trí tại:
Phòng bảo vệ, cổng nhà xưởng
Gần bảng điện chính
Các kho chứa hàng dễ cháy
Tầng hầm để xe hoặc khu vực có thiết bị điện công suất lớn
Việc hiểu các kí hiệu bình chữa cháy bột, bình chữa cháy khí và sử dụng bình chữa cháy đúng loại, đúng cách và bảo quản đúng vị trí không chỉ là kỹ năng cần thiết mà còn là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo an toàn cho bản thân, gia đình và doanh nghiệp. Những lỗi tưởng chừng nhỏ như dùng sai loại bình, phun ngược gió, bảo quản ở nơi ẩm nóng… có thể dẫn đến mất kiểm soát đám cháy và nguy hiểm đến tính mạng.
Đặc biệt, tại các khu vực có nguy cơ cháy nổ cao như nhà xưởng, kho hàng, mỏ than, công trình xây dựng. Các doanh nghiệp tại Quảng Ninh cần trang bị thiết bị PCCC đạt chuẩn, được kiểm định đầy đủ, và hướng dẫn sử dụng định kỳ cho người lao động.
Đừng để sai sót nhỏ khiến bạn phải trả giá lớn. Hãy chủ động phòng cháy – chữa cháy đúng cách, và nếu cần hỗ trợ về tư vấn, mua, nạp hoặc kiểm định bình chữa cháy chính hãng tại Quảng Ninh, hãy liên hệ ngay với Bảo Hộ Lao Động Vĩnh Xuyên để được hỗ trợ nhanh chóng và đầy đủ nhất.
Hotline tư vấn sản phẩm: 0963.536.219 – 0962.139.214
